فرآوری گاز شهری چگونه انجام میشود؟
گاز طبیعی پیش از آنکه به خانهها و صنایع برسد، مراحل مختلفی را طی میکند تا برای مصرف ایمن و پایدار آماده شود. این فرآیند که به آن فرآوری گاز شهری گفته میشود، شامل جداسازی ناخالصیها، تنظیم فشار، بوگذاری و آمادهسازی برای توزیع در شبکه شهری است.
در ادامه مراحل اصلی فرآوری گاز شهری را بررسی میکنیم.
۱. استخراج و انتقال اولیه گاز
گاز طبیعی ابتدا از میدانهای گازی استخراج میشود و از طریق خطوط انتقال فشار بالا به پالایشگاههای گاز منتقل میگردد.
در این مرحله گاز خام شامل ترکیباتی مانند:
متان (جزء اصلی گاز)
بخار آب
دیاکسیدکربن
گوگرد
هیدروکربنهای سنگین
است که باید پیش از مصرف تصفیه شود.
۲. جداسازی ناخالصیها در پالایشگاه گاز
در پالایشگاه، فرآیندهای فیزیکی و شیمیایی انجام میشود تا گاز قابل استفاده شود. مهمترین مراحل شامل:
🔹 خشکسازی گاز
رطوبت موجود در گاز حذف میشود تا از خوردگی خطوط و تشکیل یخ در فشار بالا جلوگیری شود.
🔹 حذف ترکیبات گوگردی
گوگرد و سولفید هیدروژن حذف میشوند، زیرا خورنده و خطرناک هستند.
🔹 جداسازی هیدروکربنهای سنگین
ترکیبات سنگینتر جدا شده و برای مصارف دیگر استفاده میشوند.
پس از این مراحل، گاز به متان خالصتر تبدیل میشود که برای مصرف شهری مناسب است.
۳. انتقال به ایستگاههای تقلیل فشار شهری
گاز پالایششده از طریق خطوط فشار بالا به شهرها منتقل میشود.
در ورودی شهر، گاز وارد ایستگاههای تقلیل فشار (CGS و TBS) میشود.
در این ایستگاهها:
فشار گاز کاهش مییابد
جریان گاز تنظیم میشود
ایمنی شبکه کنترل میگردد
این مرحله بسیار مهم است زیرا گاز استخراجشده فشار بسیار بالایی دارد و برای مصرف خانگی مناسب نیست.
۴. بوگذاری گاز شهری
گاز طبیعی بهطور طبیعی بیبو است. برای افزایش ایمنی، قبل از ورود به شبکه شهری، مادهای به نام مرکاپتان به آن اضافه میشود تا در صورت نشتی، بوی آن بهراحتی تشخیص داده شود.
این مرحله یکی از مهمترین اقدامات ایمنی در شبکه گازرسانی است.
۵. توزیع در شبکه شهری
پس از تنظیم فشار و بوگذاری، گاز وارد شبکه توزیع شهری میشود.
این شبکه شامل:
خطوط اصلی انتقال درونشهری
خطوط فرعی محلی
انشعابات خانگی
است که گاز را تا مصرفکننده نهایی میرسانند.
در این مرحله کیفیت اتصالات، لولهها و پوششها اهمیت بسیار بالایی دارد، زیرا هر ضعف فنی میتواند منجر به نشتی یا افت فشار شود.
جمعبندی
فرآوری گاز شهری مجموعهای از مراحل فنی شامل پالایش، خشکسازی، تنظیم فشار، بوگذاری و توزیع است که گاز خام را به سوختی ایمن و قابلاستفاده برای خانهها و صنایع تبدیل میکند.
اجرای صحیح این فرآیندها، در کنار استفاده از تجهیزات استاندارد، نقش اساسی در ایمنی شبکههای گازرسانی شهری دارد.